Które pierwiastki idą wolno

Szybka odpowiedź znaczy, że wiesz. Powyżej czterech sekund zwykle nie wiesz — liczysz albo zgadujesz. Te na górze listy warto powtórzyć.

Które tematy idą najsłabiej

Na górze tematy z najmniejszą liczbą trafień — te warto poćwiczyć osobno (wybierz je niżej w polu „Ćwicz”). Kropki to seria dobrych odpowiedzi z rzędu: trzy = temat opanowany.

Ściąga — najważniejsze z działu

• Fizyka bada prawa przyrody, zjawiska i właściwości materii. Podstawowe metody: obserwacja i doświadczenie.
• Pomiar to porównanie z wzorcem. Żaden nie jest idealny — wynik podajemy z niepewnością, a jej najniższy rząd ma być taki sam jak najniższy rząd wyniku: 12,4 cm ± 0,1 cm.
• Ciało fizyczne to przedmiot lub organizm (kubek), substancja to materiał, z którego jest zrobione (porcelana).
• Wielkość fizyczna to cecha, którą wyrazisz liczbą — zawsze z jednostką. Jednostki główne zbiera układ SI: metr, kilogram, sekunda, kelwin.
• Przedrostki: k × 1000 · M × 1 000 000 · d ÷ 10 · c ÷ 100 · m ÷ 1000. W „km” k to przedrostek, m to jednostka.
• Średnia = suma wyników : liczba pomiarów.
• Wielkości liczbowe mają tylko wartość (masa, czas). Wektorowe mają też kierunek i zwrot — siła dodatkowo punkt przyłożenia.
• Oddziaływania są wzajemne: grawitacyjne, elektrostatyczne, magnetyczne (na odległość) i mechaniczne (przy zetknięciu).
• Siła to miara oddziaływania. Jednostka: niuton (N), przyrząd: siłomierz. Kierunek = prosta, zwrot = grot strzałki, wartość = długość strzałki.
• Wypadkowa zastępuje kilka sił: ten sam zwrot → dodajemy, przeciwne → odejmujemy (zwrot ma większa). Równe i przeciwne siły równoważą się — wypadkowa 0 N.
• Siła równoważąca ma wartość i kierunek wypadkowej, ale przeciwny zwrot.

Które tematy idą najsłabiej

Na górze tematy z najmniejszą liczbą trafień — te warto poćwiczyć osobno (wybierz je niżej w polu „Ćwicz”). Kropki to seria dobrych odpowiedzi z rzędu: trzy = temat opanowany.

Ściąga — najważniejsze z działu

• Pracownia: doświadczenia tylko na polecenie nauczyciela. Fartuch, okulary, rękawice. Substancji nie dotykamy i nie smakujemy, zapach — ruchem wachlującym. Probówkę ogrzewamy w łapie, wylotem od ludzi. Oparzenie: chłodna woda ≥ 20 min, kwas na skórze — obficie spłukać wodą.
• Schemat: substancje użyte — z lewej, powstałe — z prawej. Ogrzewanie pod naczyniem, dodawanie — strzałka nad naczyniem. Obserwacja = co widać, słychać, czuć. Wniosek = co z tego wynika.
• Ciało fizyczne to przedmiot (drut), substancja to materiał (miedź). Właściwości fizyczne: stan skupienia, barwa, zapach, gęstość, twardość, temp. topnienia i wrzenia, rozpuszczalność, przewodnictwo. Chemiczne: palność, toksyczność, aktywność chemiczna.
• Warunki normalne: 0 °C = 273,15 K, 1013,25 hPa. T = t + 273,15. Woda wrze w 100 °C (373,15 K).
• Gęstość d = m / V (g/cm³, w SI kg/m³, gazy g/dm³). m = d · V, V = m / d. 1 dm³ = 1000 cm³. Mniejsza gęstość — pływa (olej, lód), większa — tonie (syrop).
• Mieszanina = co najmniej 2 substancje w dowolnych proporcjach, składniki zachowują właściwości. Jednorodna (woda z solą, stopy) — nie widać składników. Niejednorodna (woda z piaskiem) — widać.
• Rozdzielanie: magnes (żelazo + siarka) · sito (mąka + mak) · sączenie (woda + piasek) · sedymentacja i dekantacja (osad na dno, zlewamy ciecz) · rozdzielacz (woda + olej) · odparowanie / krystalizacja (woda + sól) · destylacja (woda + alkohol, różne temp. wrzenia).
• Zjawisko fizyczne — nie powstaje nowa substancja (topnienie, mielenie). Reakcja chemiczna — powstaje (spalanie, rdzewienie, pieczenie).
• Stany: topnienie (s → c), krzepnięcie (c → s), parowanie (c → g), skraplanie (g → c), sublimacja (s → g), resublimacja (g → s, szron).
• Pierwiastek — substancja prosta, nie da się rozłożyć. Związek — min. 2 pierwiastki trwale połączone, stały skład (MgO, NaCl, H₂O); rozdzielisz go tylko reakcją chemiczną.
• Symbole od nazw łacińskich: Na (Natrium), K (Kalium), Fe (Ferrum), Cu (Cuprum), Ag (Argentum), Au (Aurum), Pb (Plumbum), Hg (Hydrargyrum), S (Sulphur). Dwuliterowy: wielka + mała (Ca, nie CA).
• Metale: połysk, kowalne, przewodzą ciepło i prąd, stałe (rtęć — ciecz), srebrzystobiałe (złoto, miedź — nie). Niemetale: różne stany (brom — ciecz), zwykle bez połysku, nie przewodzą.
• Stopy: mosiądz = miedź + cynk, duraluminium = glin + Cu, Mg, Mn, stal nierdzewna = żelazo + chrom, nikiel. Korozja — niszczenie metali (woda + tlen, sól przyspiesza). Chroni: farba, lakier, olej, cynkowanie, chromowanie.